Augustów ma dwa oblicza. Jedno widać z kajaka, drugie z siodełka roweru. I choć spływy kajakowe Czarną Hańczą słyną w całej Polsce, to właśnie rower pozwala zobaczyć coś, czego z wody nie widać: historyczne śluzy w pełnej krasie, leśne drogi między jeziorami, sanktuarium ukryte w puszczy i panoramy, które zmieniają się co kilka kilometrów. Szlak Green Velo przez Augustów to jeden z tych odcinków, które nie nudzą ani przez chwilę. Ten artykuł pomoże Ci zaplanować wycieczkę od początku do końca.
Czym jest Green Velo i dlaczego Augustów to jego serce?
Green Velo to największy szlak rowerowy w Polsce, liczący blisko 2000 km i biegnący przez pięć województw Polski Wschodniej. Odcinek augustowski należy do jego najbardziej malowniczych fragmentów. Przez wiele kilometrów szlak rowerowy Green Velo prowadzi wzdłuż kanału, a po drodze można zobaczyć między innymi śluzy Mikaszówkę i Paniewo, jedyną dwukomorową śluzę na całej trasie.
Podstawą całego doświadczenia jest sam Kanał Augustowski. To zbudowany w latach 1825-39 i wpisany do rejestru zabytków, ponad 100-kilometrowy, transgraniczny szlak wodny. Wpisany na listę pomników historii, zachwyca do dziś precyzją inżynierską i tym, że funkcjonuje praktycznie w niezmienionej formie od blisko 200 lat. Jadąc Green Velo wzdłuż jego brzegów, masz to wszystko dosłownie na wyciągnięcie ręki.
Infrastruktura dla rowerzystów w Augustowie
Zanim opiszemy trasy, warto wiedzieć, z czym wyjeżdżasz. Augustów jest dobrze przygotowany na rowerzystów. Nawierzchnia i oznakowanie tras są na dobrym poziomie: drogi asfaltowe i ścieżki rowerowe stanowią około 40% długości tras, pozostała część to drogi gruntowe. Gruntowe odcinki prowadzą głównie przez las i są dobrze utrzymane, choć po deszczu warto mieć rower z szerszymi oponami.
Na trasach wokół jezior szlaki są dość dobrze oznakowane i wyposażone w miejsca odpoczynku, a na trasie znajdują się liczne bary i punkty gastronomiczne. Nie musisz więc startować z plecakiem pełnym prowiantu. Rower możesz wypożyczyć w samym Augustowie, a punkt startowy dla większości tras to centrum miasta lub okolice plaży miejskiej nad Jeziorem Necko.
Trasy: plan na pół dnia i cały dzień
Pół dnia: pętla wokół Jeziora Białego i Studzienicznego (25 km)
To najlepszy wybór jeśli masz tylko kilka godzin albo jedziesz z dziećmi lub mniej doświadczonymi rowerzystami. Trasa ma formę pętli, jest oznakowana kolorem niebieskim i ma 25 kilometrów długości. Nadaje się znakomicie na rodzinną wycieczkę rekreacyjną. Biegnie głównie leśnymi drogami na brzegach jezior oraz fragmentem miasta Augustów.
Ogólny przebieg szlaku: Jezioro Białe, okolice mostku na Klonowicy (0,0 km), Przewięź ze śluzą na Kanale Augustowskim (7,4 km), Śluza Swoboda (12,0 km), Studzieniczna z sanktuarium (15,9 km) i powrót do Augustowa (20,1 km).
Po drodze mijasz dwie zabytkowe śluzy i sanktuarium maryjne w Studzienicznej, które warto zatrzymać się i zobaczyć. Całość zajmuje spokojnym tempem 2,5 do 3 godzin jazdy, z przerwami.
Cały dzień: Puszcza Augustowska w pigułce (ok. 35 km lub 47 km z wariantem)
To trasa dla tych, którzy chcą zobaczyć więcej i mają na to cały dzień. Trasa wycieczki rozpoczyna się w centrum Augustowa, przy kolumnie Zygmunta Augusta, i biegnie wzdłuż brzegów trzech jezior leżących na szlaku Kanału Augustowskiego. Po drodze jest okazja do poznania budowli wodnych trzech śluz: Augustów, Przewięź, Swoboda.
Kilometraż głównych punktów trasy: Augustów (Rynek) 0 km, wyciąg nart wodnych 2,5 km, Dom Turysty na Białej Górze 3,5 km, rzeka Klonownica 4,5 km, Strękowizna 9,5 km, Uroczysko Powstańce 13 km, Przewięź 21 km, Studzieniczna 22 km i powrót do Augustowa.
Trasę można wydłużyć do 46,9 km przejeżdżając przez rezerwat Jezioro Kalejty prowadzącym wokół niego czarnym szlakiem rowerowym "Na Powstańce". To wariant dla bardziej doświadczonych rowerzystów, ale widoki w okolicach rezerwatu wynagradzają każdy dodatkowy kilometr.
Przy Śluzie Augustów warto zajrzeć do Muzeum Kanału Augustowskiego. Ostatni odcinek trasy prowadzi bulwarami nad Nettą i ulicą Mostową z powrotem do Rynku Zygmunta Augusta.
Dodatkowa opcja: pętla wokół Jeziora Sajno (25 km)
Osobna trasa, którą warto potraktować jako drugi dzień rowerowy. Ma 21 kilometrów długości, biegnie głównie dobrymi leśnymi drogami gruntowymi oraz drogami rowerowymi szlaku Green Velo i jest oznakowana kolorem żółtym. Wraz z trasą powrotną z Białobrzegów wzdłuż Kanału Augustowskiego wycieczka dookoła jeziora liczy około 25 kilometrów.
Rynnowe, położone na południe od Augustowa Jezioro Sajno to największe z jezior Puszczy Augustowskiej. Jego powierzchnia to około 520 ha, a głębokość dochodzi do 27 m. Szlak przez kilka kilometrów biegnie wysokim, południowym brzegiem jeziora, skąd otwierają się widoki, przy których trudno przyspieszyć.
Co warto zobaczyć po drodze
Śluzy Kanału Augustowskiego to zdecydowanie największa atrakcja całej trasy. Każda z nich działa na zasadzie zbliżonej do tej sprzed dwóch wieków: komory wypełniają się lub opróżniają wodą, a łodzie i kajaki pokonują różnicę poziomów. Widok pracującej śluzy jest nieoczekiwanie hipnotyzujący, szczególnie w sezonie letnim, kiedy ruch na kanale jest duży.
Sanktuarium Matki Bożej Studzieniczańskiej w Studzienicznej to miejsce, które zaskakuje spokojem i klimatem. Leśna kaplica nad jeziorem, cisza przerwana tylko szumem drzew. Jan Paweł II odwiedził Studzieniczną w 1993 roku, co nadało temu miejscu jeszcze większą rangę.
Przy śluzie Augustów, tuż przed wjazdem do centrum, warto zatrzymać się przy Starej Poczcie projektu Henryka Marconiego. To jeden z najładniejszych zabytkowych budynków w Augustowie, często pomijany przez turystów skupionych na wodzie i szlakach.
Baza wypadowa: KH Logos Augustów
Jeśli planujesz rowerowy weekend w Augustowie lub dłuższy pobyt, Kompleks Hotelowy Logos Augustów to przepięknie położony obiekt nad Kanałem Augustowskim, w bezpośrednim sąsiedztwie jezior i Puszczy Augustowskiej. Szlak rowerowy Green Velo przebiega dosłownie w pobliżu obiektu, więc możesz wyruszyć na trasę prosto od recepcji.
Kompleks oferuje 54 pokoje z łazienkami i WiFi, w tym 4 apartamenty, restaurację "Smaki Kresów" z potrawami kuchni regionalnej oraz litewskiej i białoruskiej, a także klub fitness i usługi fizjoterapeuty. Po całodniowej jeździe na rowerze kartacze z regionalnej kuchni to coś zupełnie innego niż obiadokolacja w przeciętnym hotelu.
Dla tych, którzy chcą połączyć rower ze spływem, biuro turystyczne Logos organizuje wycieczki po Podlasiu i spływy kajakowe Czarną Hańczą. Wszystko w jednym miejscu. Członkowie ZNP mogą skorzystać z rabatu -15% na pobyt.
FAQ
Skąd zacząć trasę Green Velo w Augustowie?
Trasa wycieczki rozpoczyna się w centrum Augustowa, przy kolumnie Zygmunta Augusta. Alternatywnie można startować z parkingu przy plaży miejskiej nad Jeziorem Necko, co jest wygodne dla osób przyjeżdżających samochodem. Z KH Logos Augustów przy ulicy 29 Listopada wyjazd zajmuje kilka minut rowerem do centrum.
Ile kilometrów liczy trasa wokół jezior Białego i Studzienicznego?
Trasa ma 25 kilometrów długości i tworzy zamkniętą pętlę. Spokojnym tempem pokonasz ją w 2,5 do 3 godzin, z przerwami przy śluzach i sanktuarium.
Ile jest śluz na trasie przez Augustów?
Na głównych trasach opisanych w tym artykule napotkasz trzy śluzy Kanału Augustowskiego: Augustów, Przewięź i Swoboda. Na dalszym odcinku Green Velo w kierunku Suwałk i Wigier mijasz między innymi śluzy Mikaszówkę i Paniewo, jedyną dwukomorową śluzę na całym szlaku.
Czy trasy są odpowiednie dla dzieci?
Trasa wokół jezior Białego i Studzienicznego nadaje się znakomicie na rodzinną wycieczkę rekreacyjną. Pętla wokół Jeziora Sajno jest równie spokojna. Trudniejsza i dłuższa jest pętla "Puszcza Augustowska w pigułce", szczególnie w wariancie rozszerzonym do 47 km.
Czy w Augustowie można wypożyczyć rower?
Tak, wypożyczalnie rowerów działają w centrum Augustowa i w okolicach plaży miejskiej. Warto zarezerwować sprzęt wcześniej, szczególnie w szczycie sezonu lipcowego i sierpniowego.
Czym różni się Green Velo od lokalnych tras rowerowych w Augustowie?
Green Velo to ogólnopolski szlak z jednolitym oznakowaniem i standardem infrastruktury. Lokalne trasy, takie jak żółty szlak wokół Jeziora Sajno czy niebieski wokół Jeziora Białego, są szlakami satelitarnymi, które krzyżują się z Green Velo lub biegną jego fragmentami. W praktyce możesz swobodnie łączyć oba systemy w jeden plan wycieczki.
Podsumowanie
Augustów na rowerze to doświadczenie, które zostawia ślad. Śluzy pracujące tak jak dwa wieki temu, jeziora otoczone sosnowym lasem, leśna cisza i szlak, który sam prowadzi od atrakcji do atrakcji. Czy masz pół dnia czy cały weekend, tu zawsze znajdziesz trasę na swój poziom. A KH Logos tuż przy Kanale Augustowskim to najlepsza baza wypadowa, z której wyjazd na Green Velo zajmuje dosłownie kilka minut.