Jest coś wyjątkowego w tym regionie Polski. Jeziora są tu głębsze niż gdziekolwiek indziej w kraju, lasy starsze niż większość miast w okolicy, a klasztor stoi na półwyspie tak, że z pewnej odległości wygląda jakby unosił się nad wodą. Wigierski Park Narodowy i Jezioro Hańcza to dwa miejsca, które można odwiedzić jednego dnia wyjeżdżając z Augustowa i które zostają z człowiekiem na długo po powrocie. Ten artykuł pokaże Ci jak to zaplanować, żeby zmieścić wszystko bez pośpiechu.
Wigierski Park Narodowy: 42 jeziora i klasztor nad wodą
Wigierski Park Narodowy został utworzony w 1989 roku i obejmuje ponad 150 kilometrów kwadratowych terenów chronionych, z czego woda stanowi ok. 19% całej powierzchni. To jedno z nielicznych miejsc w Polsce, gdzie ekosystem wodny i leśny przenikają się tak naturalnie.
Wigierski Park Narodowy to prawdziwy przyrodniczy skarb, który chroni nie tylko malownicze Wigry, ale w sumie 42 jeziora. Niezwykle cenne są Suchary, czyli śródleśne jeziorka dystroficzne, rzeka Czarna Hańcza, lasy Puszczy Augustowskiej i polodowcowy krajobraz wzgórz Suwalszczyzny.
Największą perłą parku jest samo Jezioro Wigry. Jego krystaliczna woda skrywa liczne gatunki ryb, a malownicze zatoki i półwyspy tworzą krajobraz niemal nierzeczywisty. Na jednym z takich półwyspów stoi klasztor, który trudno opisać bez poczucia, że brzmi to jak reklama. Ale rzeczywiście: zabytkowy zespół poklasztorny Kamedułów, który powstał w XVII wieku w miejscu królewskiego, myśliwskiego dworku, bardzo malowniczo góruje nad okolicą. Klasztor zbudowano na wyspie, którą połączono groblą ze stałym lądem.
Kameduli to jeden z najbardziej ascetycznych zakonów w Kościele katolickim. Żyją w odosobnieniu, w ciszy, bez kontaktu ze światem zewnętrznym. Ich klasztor nad Wigrami ma dlatego specyficzną aurę spokoju, którą czuć nawet podczas zwykłej turystycznej wizyty. Po trzecim rozbiorze Polski klasztor uległ kasacji. Dziś można zwiedzać zarówno kościół, jak i inne budynki. Aktualne godziny otwarcia i zasady zwiedzania znajdziesz na stronie wigry.pro.
Warto też wiedzieć, że Jan Paweł II odwiedził Wigry w 1999 roku. Dziś przy klasztorze mieści się Muzeum Pobytu Jana Pawła II z zachowanymi apartamentami papieskimi, które można zwiedzać.
Wigierska Kolejka Wąskotorowa: 2,5 godziny przez puszczę
Zanim przejdziemy do Hańczy, jest jeszcze jeden punkt, który idealnie dopełnia wizytę w parku. Wigierska Kolejka Wąskotorowa w 1991 roku wpisana została do rejestru zabytków, jako cenny wytwór techniki i jedna z najdłużej funkcjonujących kolejek leśnych w Polsce.
Kolejka startuje ze stacji Płociczno-Tartak, położonej nad południowym krańcem Jeziora Wigry. Trasa Płociczno-Tartak — Binduga — Bartny Dół — Krusznik — Powały — Płociczno-Tartak ma długość 10 km, a całkowity czas przejazdu wynosi około 2,5 godziny.
Po drodze kolejka zatrzymuje się na czterech punktach widokowych. Binduga to pierwszy przystanek, położony nad brzegiem jeziora Wigry, z pięknymi widokami na zatokę. Bartny Dół to drugi przystanek nad jeziorem, skąd widać jeziorne wyspy Ordów i Ostrów. Krusznik to kilkunastominutowy postój przy starodrzewiu. Powały oferują widoki z wysokiego brzegu jeziora.
W sezonie letnim od lipca do sierpnia kolejka odjeżdża w godzinach 10:00, 13:00 i 16:00. Aktualny rozkład jazdy i informacje o rezerwacji znajdziesz na stronie augustowska.pl. Ważna informacja praktyczna: kupując bilet na kolejkę trzeba pamiętać o wykupieniu karty wstępu do Wigierskiego Parku Narodowego.
Jezioro Hańcza: 108,5 metra w dół
Teraz czas na Jezioro Hańcza, które pod każdym względem jest rekordzistą.
Hańcza jest najgłębszym jeziorem w Polsce i w całej środkowej części Niżu Europejskiego. Najczęściej podawana maksymalna głębokość wynosi 108,5 m. Dla porównania: drugie co do głębokości polskie jezioro, Wdzydze, ma zaledwie 68,9 m. To nie jest bliska konkurencja.
Jak powstało coś tak wyjątkowego na środku niziny? Hańcza powstała około 12 tysięcy lat temu, po ustąpieniu ostatniego lądolodu. Topniejące wody tworzyły rzekę, która żłobiła tunel pod zalegającą masą lądolodu. Pozostałością po tym lądolodzie są również ogromne ilości głazów pokrywające brzegi współczesnego jeziora.
To sprawia, że Hańcza wygląda i zachowuje się jak jezioro górskie, nie nizinne. Charakterystyczne strome stoki podwodne oraz kamieniste dno sprawiają, że zbiornik ma niemal alpejski charakter. Widoczność pod powierzchnią sięga nawet 8 metrów, co przyciąga miłośników nurkowania z całej Polski. Dodatkową ciekawostką jest fakt, że w najgłębszych partiach Hańczy temperatura przez cały rok utrzymuje się na poziomie około 4°C, niezależnie od pory roku.
Jezioro Hańcza jest rezerwatem krajobrazowym. Rezerwat jest udostępniony dla turystów: północny brzeg jest udostępniony do kąpieli, a wschodni brzeg do rekreacji nurkowej. Żyją tu reliktowe gatunki, które przetrwały od ostatniego zlodowacenia, między innymi głowacz pręgopłetwy, sieja i kilka gatunków skorupiaków skandynawsko-bałtyckich.
Hańcza leży na terenie Suwalskiego Parku Krajobrazowego, około 30-35 km od Augustowa drogą przez Suwałki. Warto zaplanować ten punkt jako trzeci przystanek dnia, po porannej kolejce i klasztorze na Wigrach.
Plan jednodniowej wycieczki z Augustowa
Mając bazę w Augustowie, całą trasę możesz sensownie podzielić tak, żeby zmieścić wszystko bez pośpiechu.
Rano wyjeżdżasz do Płociczna-Tartak i siadasz do kolejki na przejazd 10:00. Około godziny 12:30 jesteś z powrotem na stacji i masz czas na obiad w Gospodzie przy Kolejce. Po południu kierujesz się do klasztoru w Wigrach na zwiedzanie kościoła i spacer wokół półwyspu. Ostatni punkt to Jezioro Hańcza, gdzie warto zatrzymać się na godzinę i zejść na kamienistą plażę nad wodą. Z powrotem do Augustowa wracasz wieczorem, mając za sobą jeden z bardziej treściwych dni na Suwalszczyźnie.
Całkowity dystans samochodem: Augustów — Płociczno-Tartak (ok. 35 km), Płociczno - Wigry (ok. 15 km), Wigry - Hańcza (ok. 20 km), Hańcza - Augustów (ok. 35 km). Łącznie około 105 km, bez żadnych większych objazdów.
Baza wypadowa: Kompleks Hotelowy Logos Augustów
Jeśli planujesz kilka dni w tym regionie, Kompleks Hotelowy Logos Augustów to doskonały punkt startowy. Ośrodek leży nad samym Kanałem Augustowskim, w odległości kilku minut jazdy od centrum miasta i bezpośredniego dostępu do szlaków rowerowych Green Velo. Wigierski Park Narodowy jest stąd mniej niż godzinę drogi samochodem.
Kompleks oferuje 54 pokoje z łazienkami i WiFi, w tym 4 apartamenty, restaurację "Smaki Kresów" z kuchnią regionalną, klub fitness i usługi fizjoterapeuty. Biuro turystyczne Logos organizuje też wycieczki po Podlasiu i spływy kajakowe Czarną Hańczą, które znakomicie uzupełniają jednodniową wycieczkę do Wigierskiego Parku. Członkowie ZNP korzystają z rabatu -15% na pobyt.
FAQ
Jak daleko jest Wigierski Park Narodowy od Augustowa?
Klasztor w Wigrach leży około 30 km od centrum Augustowa, co samochodem zajmuje około 35-40 minut. Punkt startowy Wigierskiej Kolejki Wąskotorowej w Płocicznie jest podobnie oddalony, ok. 35 km.
Ile trwa przejazd Wigierską Kolejką Wąskotorową?
Trasa liczy 10 km, a całkowity czas przejazdu wynosi około 2,5 godziny, wliczając postoje na czterech punktach widokowych nad jeziorem Wigry. W sezonie letnim kolejka odjeżdża o 10:00, 13:00 i 16:00.
Ile wynosi głębokość Jeziora Hańcza?
Najczęściej podawana maksymalna głębokość Jeziora Hańcza wynosi 108,5 m, co czyni je najgłębszym jeziorem w Polsce i w całej środkowej części Niżu Europejskiego. Średnia głębokość wynosi 38,7 m.
Czy można kąpać się w Jeziorze Hańcza?
Północny brzeg jeziora jest udostępniony do kąpieli, a wschodni brzeg do rekreacji nurkowej. Wody jeziora są wyjątkowo czyste i przejrzyste, ale zimne nawet latem, bo w głębszych partiach temperatura nie przekracza kilku stopni.
Czy klasztor w Wigrach jest otwarty dla turystów?
Można zwiedzać zarówno kościół, jak i inne budynki klasztorne. Aktualne godziny otwarcia i warunki zwiedzania sprawdzisz na stronie wigry.pro przed wyjazdem, bo godziny mogą się różnić sezonowo.
Czy Wigierska Kolejka Wąskotorowa wymaga rezerwacji?
W sezonie letnim kolejka kursuje codziennie bez rezerwacji. Poza sezonem przejazdy odbywają się na zamówienie dla grup. Szczegóły znajdziesz na stronie augustowska.pl.
Podsumowanie
Wigierski Park Narodowy, klasztor Kamedułów nad Wigrami, Wigierska Kolejka Wąskotorowa i Jezioro Hańcza to cztery punkty, które spokojnie mieszczą się w jeden intensywny dzień wycieczki z Augustowa. Każde z tych miejsc jest inne, każde zostawia inne wrażenie i każde warto zobaczyć nie na zdjęciu, tylko na żywo. Kompleks Hotelowy Logos daje Ci bazę w centrum Augustowa, z której cała Suwalszczyzna jest w zasięgu jednego dnia jazdy.